GERIATRIE

VALLEN EN OPSTAAN
VALPREVENTIE VOOR KWETSBARE OUDEREN

Het risico om te vallen is voor de groeiende groep kwetsbare ouderen – doorgaans ouder dan 80 jaar – groot. Jaarlijks valt een op de drie van deze niet-vitale senioren. De gevolgen zijn enorm: tien procent houdt er ernstig letsel als botbreuken of een hersenbloeding aan over, 30% houdt angst om weer te vallen en 1% overlijdt er zelfs aan. Ook hun mantelzorgers ondervinden de gevolgen: de onmacht om herhaling te voorkomen, leidt tot extra zorgen. De valtraining van de afdeling Geriatrie laat positieve resultaten zien voor beide groepen.

Yvonne Schoon is klinisch geriater en coördinator ‘Val en Syncope-polikliniek’. “Wij geven de valpreventietraining sinds twee jaar. Te vaak wordt nog gedacht dat vallen nu eenmaal bij het ouder worden hoort. Dat is echter niet zo. Vallen is meestal multifactorieel bepaald, waarbij lichamelijke aandoeningen belangrijk zijn, maar minstens zo vaak dragen factoren als gedrag en bijvoorbeeld  angst er aan bij.”

Protocol ontbreekt

Wie bang is om te vallen, past zijn leven aan. Vaak leidt dat tot isolement, en vervolgens tot depressieve gevoelens. Uit voorbereidend onderzoek bleek dat huisartsen vaak niet weten hoe ze met deze groep patiënten om moeten gaan. Schoon: “Een aanpassing in de medicatie kan het valrisico beperken, maar wat kun je als huisarts verder nog doen? Er bestaat geen NHG-standaard vallen, waardoor de huisarts niet beschikt over een protocol voor diagnostiek en behandeling van valproblematiek. Dat maakt het lastig.”

Training door fysiotherapeut en psycholoog

De valpreventietraining die Schoon organiseert om (herhaling van) vallen te voorkomen blijkt een belangrijke bijdrage te leveren. Een psycholoog – voor de cognitieve aspecten – en een fysiotherapeut, die zorgdraagt voor de motorische ondersteuning, oefenen gedurende vijf weken twee keer in de week met de kwetsbare ouderen. Zij doen dat bij voorkeur samen met de mantelzorgers. Schoon: “We werken met kleine groepen, zodat we én algemene tips kunnen geven én kunnen ingaan op individuele problemen en angsten. Daarnaast leert men van elkaar. Hoe ga je om met je beperkingen en hoe kun je dagelijkse activiteiten anders, en dus veiliger, uitvoeren? De mantelzorger leert op welke momenten wel (en hoe) of juist geen begeleiding nodig is.”

Positieve resultaten

De valpreventietraining is bestemd voor de groep kwetsbare ouderen, preventief of om herhaling te voorkomen. De resultaten zijn zeer positief, aldus Schoon. “Mensen voelen zich zekerder, ze vinden het ook gezellig en leerzaam om de training in groepsverband te volgen. Samen met hun mantelzorger zetten ze thuis de oefeningen voort, als huiswerk. Tijdens de cursus leren ze veel. Onder andere in en uit bed komen, het nemen van obstakels en opstaan van de grond als ze toch vallen. We leren ze om zelfredzamer te worden, wat de valangst vermindert en de mantelzorger het vertrouwen geeft dat de oudere zichzelf kan redden.”

De cursus wordt vier keer per jaar georganiseerd in het Centrum voor Chronische Ziekten op Dekkerswald. U kunt uw patiënten op de reguliere wijze aanmelden voor de valpreventietraining, maar ook via Zorgdomein.  Op www. umcn.nl/professional/afdelingen/geriatrie  u een korte impressie van de training bekijken. Nadere informatie via dr. Y. Schoon: y.schoon@ger.umcn.nl.